Beton Püskürtmede Malzeme Bilimi ve Operasyonel Verimlilik
Beton Püskürtmede Malzeme Bilimi ve Operasyonel Verimlilik
Beton püskürtme (shotcrete) uygulamalarında başarı; yalnızca güçlü bir makineye sahip olmakla değil, aynı zamanda doğru malzeme karışımını (reçeteyi) kullanmak ve ekipman bakımını pratik bir şekilde yönetmekle elde edilir. Sahadaki verimliliği belirleyen en kritik iki faktör; kullanılan karışımın içeriği ve aşınan parçaların ne kadar hızlı değiştirilebildiğidir.
Püskürtme betonun karışımı, standart beton dökümüne kıyasla çok daha spesifiktir. Malzemenin hortumdan rahatça geçmesi ve yüzeye çarptığında akmadan tutunabilmesi için şu bileşenler kritik rol oynar:
Agrega ve Gradyasyon: Genellikle 0-10 mm veya 0-12 mm aralığında elenmiş kum ve ince çakıl kullanılır. Agreganın tane boyutu dağılımı (gradyasyonu) düzgün olmazsa, beton hortumunda tıkanmalar yaşanabilir.
Çimento Oranı: Püskürtme betonda priz süresi hayati önem taşıdığından, metreküp başına düşen çimento miktarı standart betonlara göre bir miktar daha yüksektir.
Priz Hızlandırıcı Katkılar (Hızlandırıcılar): Betonun saniyeler içinde donmasını sağlayan sıvı veya toz kimyasallardır. Özellikle tünel tavanlarında betonun yer çekimine yenik düşüp dökülmemesi için bu katkıların dozaj pompası ile hassas bir şekilde eklenmesi gerekir.
Mikro Silis ve Elyaf: Betonun geçirimsizliğini artırmak için mikro silis; çatlak direncini ve esnekliğini artırmak için ise elyaf takviyesi (çelik veya polipropilen) karışıma dahil edilir.
İnşaat sahasında zaman, maliyet demektir. Beton gibi aşındırıcı ve hızlı donan bir malzeme ile çalışırken makine parçalarının aşınması kaçınılmazdır. Modern tasarımlarda, bu durumun operasyonu durdurmaması için "hızlı değişim" prensibi benimsenmiştir:
Rotor ve Plaka Değişimi: Kuru sistem makinelerde en çok aşınan parçalar olan üst ve alt lastik plakalar ile çelik plakalar, gelişmiş montaj sistemleri sayesinde dakikalar içinde değiştirilebilir. Bu kolaylık, vardiya ortasında yaşanabilecek bir aşınma durumunda işin saatlerce durmasını engeller.
Nozul Montajı ve Temizlik: Nozul içindeki su halkası veya yaş sistem nozul montaj parçalarının modüler olması, tıkanma anında parçaların hızlıca sökülüp temizlenmesini sağlar.
Bağlantı Elemanları: Victaulic kaplinler ve ağır hizmet tipi kelepçeler sayesinde; patlayan veya tıkanan hortumlar saniyeler içinde hattan çıkarılıp yenisiyle değiştirilebilir.