TÜNELCİLİKTE GÖRÜNMEZ TEHLİKE: TOZLA MÜCADELE VE GÜVENLİ ÇALIŞMA REHBERİ

TÜNELCİLİKTE GÖRÜNMEZ TEHLİKE: TOZLA MÜCADELE VE GÜVENLİ ÇALIŞMA REHBERİ

Tünel projelerinde verimlilik kadar çalışan sağlığı da önceliklidir. Püskürtme beton (shotcrete) uygulaması, yüksek basınçlı hava ile yapıldığı için ortamdaki toz konsantrasyonunu hızla artırır. Bu tozla mücadele etmek, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda hayati bir insan sağlığı sorumluluğudur.

1. Tünel Tozunun Görünmeyen Tehlikesi: Silikozis Tünel kazısı ve shotcrete sırasında havaya karışan mikroskobik kuvars ve çimento tozları, solunum yoluyla akciğerlerin derinliklerine kadar iner. Uzun süre bu toza maruz kalmak, "Silikozis" adı verilen ve geri dönüşü olmayan ciddi bir akciğer hastalığına neden olabilir. Bu riskle başa çıkmanın temel yolu, tozu henüz kaynağında kontrol altına almak ve doğru mühendislik çözümlerini uygulamaktır.

2. Tozla Mücadelede Teknik Yöntemler ve Makine Tasarımı Toz oranını minimize etmek için makinelerin tasarımında ve uygulama metodolojisinde şu teknik standartlar hedeflenmelidir:

• Yaş Sistem Shotcrete Teknolojisi: Kuru sisteme (torkret) kıyasla yaş sistem püskürtme, toz oluşumunu %80 oranında azaltır. Beton halihazırda ıslak formda olduğu için havaya karışan partikül miktarı minimum düzeyde kalır.

• Mühendislik ve Sızdırmazlık: Makinelerin sızdırmazlık plakalarındaki hassas uyum, makine gövdesinden kaynaklanabilecek toz kaçaklarını fiziksel olarak engeller.

• Kapalı Sistem Kimyasal Transferi: Dozaj pompaları ile kimyasalın kapalı sistemde transfer edilmesi, operatörün tehlikeli maddelerle doğrudan temas riskini minimize eder.

3. Sahada Sıkça Yapılan Uygulama Hataları Toz oluşumunun ve iş kazalarının büyük bir kısmı, hatalı uygulama alışkanlıklarından kaynaklanmaktadır:

• Hatalı Nozul Geometrisi: Operatörün nozulu duvara 90 derece açıyla ve ideal mesafeden tutmaması, geri sekmeyi ve toz dağılımını artırır.

• Havalandırma Planlama Eksikliği: Tünel içine temiz hava basan ve kirli havayı tahliye eden sistemlerin kapasitesi, shotcrete operasyonuna göre hesaplanmalıdır. Aksi takdirde tozlu hava ortamdan etkin şekilde uzaklaştırılamaz.

• Kimyasal Temas Riskleri: Betonun donması için kullanılan priz hızlandırıcı katkı maddeleri tahriş edici olabilir. Nozuldan seken alkali içerikli betonun operatörün cildine veya gözüne zarar vermesi, sahada sık karşılaşılan bir güvenlik açığıdır.

4. Kimyasal Güvenliği ve Reaksiyon Yönetimi Beton katkı maddelerinin agresif yapısı nedeniyle operasyon sırasında şu önlemler hayati önem taşır:

• Koruyucu Bariyerler: Alkali içerikli beton ve kimyasallara karşı asit dirençli eldivenler ve tam yüz maskeleri mutlaka kullanılmalıdır.

• Dinamik Koruma: Kimyasalların kontrollü ve kapalı devre sistemlerle makineye verilmesi, çevreye yayılımı ve temas olasılığını en aza indirir.

5. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Standartları Tünel sahasında çalışan her personel, yüksek riskli ortama uygun şu ekipmanlarla donatılmalıdır:

• FFP3 Tipi Toz Maskeleri: Mikron düzeyindeki tehlikeli tozları süzen yüksek korumalı maskeler.

• Antifog (Buğulanmaz) Gözlükler: Nemli tünel ortamında görüşü kapatmayan özel koruyucu gözlükler.

• Su Geçirmez İş Kıyafetleri: Beton ve kimyasal sızıntısına karşı bariyer oluşturan teknik tulumlar.

• Baret ve Kulaklık: Yüksek basınçlı havanın yarattığı gürültüden ve fiziksel darbelerden korunmak için gereklidir.